Met de toenemende populariteit van het vegetarisme is er een enorme groei gekomen in de productie en consumtie van sojavoedingsmiddelen, die een gemakkelijk eiwitalternatief bieden voor vlees en koemelk. Sojaproducten worden aangeprezen als eiwitrijk en vetarm, met weinig calorieën en cholesterolvrij. Er wordt beweerd dat soja niet alleen kanker voorkomt, maar ook verscheidene andere kwalen, met inbegrip van hartziekten, osteoporose en overgangsklachten. Terwijl al die lof de soja heeft verheven tot de rol van superster van de natuurvoeding, duikt er steeds meer bewijs op dat diezelfde soja een aantal ernstige risico's meebrengt. Vegetariërs zijn in het bijzonder kwetsbaar omdat die geneigd zijn veel soja voedsel te eten dan anderen

Aziaten hebben traditioneel kleine hoeveelheden lang gefermenteerde soja gegeten, zoals miso, sojasaus,(tamari en shoyu) zowel als de ongefermenteerde sojakaas (tofu) en de snel gefermenteerde tempeh. Het fermentatieproces maakt de sojabonen beter verteerbaar door het afbreken van antinutriënten die meestal onveranderd blijven in de moderne sojaproducten.  Die antinutriënten worden onopvallende ingrediënten in veel voedingsmiddelen in de supermarkten, die zich voordoen als gezonde artikelen voor iedereen. Er is echter meer met soja aan de hand dan het probleem van de genetische manipulatie.

De belangrijkste van de ongezonde stoffen in de sojaboon zijn de sterke enzymeninhibitors, die de werking van trypsine, gebruikt voor de eiwitvertering, blokkeren, waardoor  eiwitten en aminozuren niet voldoende benut kunnen worden, en er ook indigestie kan ontstaan. Soja bevat ook hemaglutinine, dat de rode bloedlichaampjes laat samenklonteren.

Onderzoek heeft uitgewezen dat zowel de enzymeninhibitors als hemaglutinine de groei van kinderen kunnen tegengaan, en enkel het fermentatieproces deactiveert ze. De enzymeninhibitors concentreren zich in het weekwater van tofu, wat de hoeveelheid in de gestremde soja vermindert.

Vergeleken met granen en groenten hebben sojabonen het hoogste gehalte aan phytaten, die de opname  van essentiële mineralen in de darmen verminderen, vooral van zink. Zink is essentieel voor het goed functioneren van het immuunsysteem, het zenuwstelsel en de bloedsuikerspiegel.

Studies hebben uitgewezen dat het hoge phytaatgehalte in op graan en groente gebaseerd voedsel, in de derde wereld bijdraagt aan mineralentekorten. Terwijl weken en zuurdesemen de phytaten in granen afbreken, kan alleen fermentatie ze uit sojabonen elimineren. Dit betekent dat vegetariërs die regelmatig tufo en andere ongefermenteerde sojaproducten eten tekorten riskeren aan niet alleen zink, maar ook kalk, magnesium en ijzer. Door de haaranalyses te vergelijken van vegetariërs en niet vegetariërs, heeft een studie aangetoond dat vegetariërs geneigd zijn tot gebrek aan zink.

Gezien de grote hoeveelheid negatieve aanwijzingen is voorzichtigheid zeker geboden voor men besluit regelmatig (ongefermenteerde) soja te eten of geconcentreerde hoeveelheden ervan te nemen in pillen en poeders, bij voorbeeld de zeer geraffineerde geïsoleerde sojaproteïne zoals die gevonden wordt in dieet- en gezondheidsbrouwsels.

© Steve Acuff (vertaling Adri Harteveld)

Uit nieuwsbrief van de Nederlandse vereniging voor macrobiotiek, lente 2002

* Meer info over eiwitbronnen en evenwichtige voeding, zie voedingsadvies en vleesvervangers.

   Top            Terug